Shiraz University Iranian Journal of Veterinary Research 1728-1997 26 4 2025 12 21 The effect of probiotic supplementation on meat and litter quality and leg health of broilers reared under high stocking density conditions تأثیر مکمل پروبیوتیک بر کیفیت گوشت و بستر و سلامت پا در جوجه‌های گوشتی پرورش‌یافته در شرایط تراکم بالا 350 359 8748 10.22099/ijvr.2025.53025.7941 EN R. Rezapour Ph.D. Student, Department of Clinical Science, School of Veterinary Medicine, Shiraz University, Shiraz, Iran S. A. Hosseinian Avian Diseases Research Center, Department of Clinical Science, School of Veterinary Medicine, Shiraz University, Shiraz, Iran S. S. Shekarforoush Department of Food Hygiene and Public Health, School of Veterinary Medicine, Shiraz University, Shiraz, Iran 0000-0001-6247-8462 S. Basiri Department of Food Hygiene and Public Health, School of Veterinary Medicine, Shiraz University, Shiraz, Iran H. Haghighatkhah Ph.D. Student, Department of Food Hygiene and Public Health, School of Veterinary Medicine, Shiraz University, Shiraz, Iran Journal Article 2025 04 24 <strong>Background:</strong> High stocking density is one of the main factors that impair the performance and welfare of broilers. <strong>Aims: </strong>This study aimed to investigate the effects of <em>Bacillus</em> and <em>Lactobacillus</em> probiotics, either alone or in combination, on meat quality, peroxide value of fat tissue, leg health, and litter quality in broilers under high stocking density. <strong>Methods: </strong>Two hundred one-day-old Cobb 500 chicks were divided randomly into five treatments (4 replicates and ten birds per replicate): Control (normal stocking density, no probiotic), HD (high stocking density, no probiotic), HDpBacil (high stocking density, <em>Bacillus</em>-based probiotic), HDpLAB (high stocking density, <em>Lactobacillus</em>-based probiotic), HDpMix (high stocking density, combined probiotic containing <em>Bacillus</em> and <em>Lactobacillus</em>). Litter quality was assessed on days 21 and 42. Footpad dermatitis was also scored on days 14, 28, and 42. Gait score, peroxide value in fat tissue, and breast and thigh meat quality were measured on day 42. <strong>Results: </strong>The HD group had significantly the highest footpad dermatitis and gait scores and the lowest litter quality levels (P<0.05). The combined probiotic improved leg health and litter quality indices (P<0.05) and reduced the water holding capacity (WHC) and peroxide value (P<0.05). While, the highest peroxide value of abdominal fat and WHC of thigh meat were in the HD group (P<0.05). <strong>Conclusion: </strong>The combination of probiotics (<em>Bacillus</em> and <em>Lactobacillus</em>) can mitigate the adverse effects of high stocking density in broilers. It can be a beneficial feed additive in broilers against highly stressful conditions. <strong>پیشینه:</strong> تراکم بالای گله یکی از عوامل اصلی است که عملکرد و رفاه جوجه‌های گوشتی را مختل می‌کند. <strong>هدف:</strong> این مطالعه با هدف بررسی اثرات پروبیوتیک‌های <em>باسیلوس</em> و <em>لاکتوباسیلوس</em>، به تنهایی یا به صورت ترکیبی، بر کیفیت گوشت، عدد پراکسید بافت چربی، سلامت پا و کیفیت بستر در جوجه‌های گوشتی تحت تراکم بالا انجام شد. <strong>روش‌کار:</strong> 200 قطعه جوجه یک روزه کاب 500 به طور تصادفی به پنج تیمار (4 تکرار و 10 پرنده در هر تکرار) تقسیم شدند: شاهد (تراکم طبیعی، بدون پروبیوتیک)، HD (تراکم بالا، بدون پروبیوتیک)، HDpBacil (تراکم بالا و پروبیوتیک مبتنی بر <em>باسیلوس</em>(، HDpLAB (تراکم بالا، پروبیوتیک مبتنی بر <em>لاکتوباسیلوس</em>)، HDpMix (تراکم بالا، پروبیوتیک ترکیبی حاوی <em>باسیلوس</em> و <em>لاکتوباسیلوس</em>). کیفیت بستر در روزهای 21 و 42 ارزیابی شد. درماتیت کف پا نیز در روزهای 14، 28 و 42 نمره‌دهی شد. نمره راه رفتن، عدد پراکسید در بافت چربی، و کیفیت گوشت سینه و ران در روز 42 اندازه‌گیری شد. <strong>نتایج:</strong> گروه HD به طور معنی‌داری بالاترین نمرات درماتیت کف پا و راه رفتن و پایین‌ترین سطح کیفیت بستر را داشت (P<0.05). پروبیوتیک ترکیبی شاخص‌های سلامت پا و کیفیت بستر را بهبود بخشید (P<0.05). ظرفیت نگهداری آب (WHC) و عدد پراکسید را کاهش داد (P<0.05). در حالی که بالاترین عدد پراکسید چربی شکمی و ظرفیت نگهداری آب گوشت ران در گروه HD بود (P<0.05). <strong>نتیجه‌گیری:</strong> ترکیب پروبیوتیک‌ها (<em>باسیلوس</em> و <em>لاکتوباسیلوس</em>) می‌تواند اثرات نامطلوب تراکم بالای گله را در جوجه‌های گوشتی کاهش دهد. این ترکیب می‌تواند یک افزودنی خوراکی مفید در جوجه‌های گوشتی در برابر شرایط بسیار پراسترس باشد. https://ijvr.shirazu.ac.ir/article_8748_0d9a648fee4d1c82ccd17590ac260060.pdf